عملیات مانده یابی

اصطلاح مانده یابی:

پردیس فناوری کیش سطوح ماوره تخصصی مهندسی نفت -بهره برداری از منابع نفتی

این اصطلاح از زمانی متداول شده است که عملیات حفاری کابلی بوده است ودران زمان حفاری به صورت ضربه زدن به لایه ها صورت می گرفته است واگر کابلی بریده میشد به وسیله قلابی که روی ان تعبیه شده بود وسایل مانده را به بالا می اوردند .

عملیات مانده یابی

در هنگام حفاری چاه ها یکی از مشگلاتی که میتواند به وجود بیاید شکستن دریل ویا تجهیزات و یا به هر دلیلی قرار گرفتن اشیا درون چاه است به این مواد موجود در چاه که هیچ ارتباطی با خود فرایند حفر چاه ندارد ماهی ، اشغال یامانده گفته میشود ومته دیگر نمیتواند به عملیات عادی خود ادامه دهد ویا لوله های حفاری در چاه گیر میکنند پس نیاز است که حتما خارج شوند به این عملیات برای خروج ماهی عملیات مانده یابی میگویند.

 ودر این عملیات بستگی به قطعه ای  که درون چاه قرار گرفته است از ابزار واز روش های مختلفی برای خارج کردن مانده استفاده می شود .

ابزار های مورد استفاده در عملیات مانه یابی

۱٫ابزارهایی که مستقیما با مانده درگیر میشوند

 مانند چنکها سبد های خرده اهن گیری استفاده میشود البته یک سری ابزار های دیگر با توجه به نوع مانده  قطر چاه ، عمق مانده و.. در سر دکل طراحی و به کار برده میشوند که از جمله ان انها میتوان به نیزه ها اشاره کرد

۲٫ابزارهابی که شکل مانده را تغییر میدهند

این نوع ابزارر ها معمولا مانده را اسیاب ، خرد وکوچک تر میکنند تابتوان ان ها را اسان تر از چاه خارج کرد از جمله این ابزار ها میتوان به میل ها اشاره کرد البته در حال حاضر از مواد شیمیایی و مواد منفجره نیز استفاده میشود.

 از موارد استفاده میل ها میتوان برای اسیاب کردن پکر های قابل حفاری از جمله پلاکهای سیمان کاری وکفشک های جداری و..نام برد

۳٫ابزار نمایش دهنده مانده(ماهی)

 این ابزار فقط جهت نمایش مانده و وضعیت بالای مانده به کار میرود که مهم ترین ان ها سرب های نشانگر است اخیرا از سیستم های تصویری نیزاستفاده میشود

۴٫ابزار افزایش دهنده نیرو

این افزار ها معمولا پس از گیر در چاه بوسیله ضربه زنی روبه بالا یا پایین موجبات رهایی ساق حفاری از گیر را فراهم میکند. یکی از مهم ترین این ابزار ها میتوان به جار ها شاره کرد.

۵٫ابزار برنده

 در برخی عملیات مانده یابی در اثر طولانی شدن کار روی مانده بخصوص بخش بالایی ان و یا عدم دسترسی به بخش قابل بازیافت ونیز قابل شناسایی ضروری است که قسمتی از مانده را بریده واز چاه خارج کنیم وبرای این کار از ابزاری به نام کاتر ( برنده) که هم از داخل و هم از خارج لوله میتواند این عملیات را انجام دهد استفاده میشود.

۶٫ابزار رزوه زن

از این ابزار نیز وقتی بخواهیم درون یا بیرون مانده را رزوه کاری کنیم یا رزوه ها را ترمیم کنیم استفاده میکنیم

روند انجام عملیات

یکی از اولین گام های انجام این عملیات تشخیص نوع ماهی گیر کرده واستفاده از ابزار مناسب والبته روش مناسب برای خارج کردن ماهی است.

 به عنوان مثال دوروش برای بالا کشیدن لوله از دست رفته وجود دارد اولین روش به عنوان نیزه معروف است که درون لوله قرار میگیرد وسپس لوله را از داخل میگیرد وباکشش از طرف دیگر ان را خارج میکند ودر دومین روش میتوان از پوش استفاده کرد. این ابزار لوله را محاصره کرده وان را به بیرون میکشد .

ویا برای بازیابی محصولی که به صورت نامنظم فرو ریخته است . میتوان از یک اسیاب مخروط دار استفاده کرد واگر ماهی خاصیت مغناطیس داشته باشد میتوان از اهنربا های داعمی ومغناطیسی خارج کرد

والبته از روش انفجار مانده نیز میتوان استفاده کرد تا مانده به قطعات ریز تری تبدیل شود واز ابزاری مثل سطل اشغال استفاده کرد و ان ها  را خارج کرد

ولی اگر متخصص سیاد نتواند نوع ماهی را تشخیص دهد ونداند که از کدام وسیله باید استفاده کند از بلوک تاثیر استفاده میشود تا تصور مانده شود وبه متخصص اجازه میدهد تا دقیقا متوجه شود با چه چیزی سروکار دارد .

ولی  با همه ی این روش ها بهتر است که حفاری به گونه ای انجام شود که کمترین نیاز به عملیات مانده یابی را داشته باشیم.

 ولی امروزه یک سری عوامل جدید نیز در این کار دخیل شده اند پدیده سگ دست ویک حفره جاکلیدی اخیرا اضافه شده است واموزش پیشرفته حفاری بدون سگ دست و جا کلیدی میتواند عملیات مانده یابی را تا نصف کاهش دهد.

نکته: گاهی عملیات حفاری چند روز به خاطر عملیات ماهی گیری به عقب میافتد واین برای شرکت های پیمانکاری مورد رضایت نیست واغلب ان ها سعی میکنند متخصصان حرفه ای را برای این کار انتخاب کنند تا زمان کمتری را صرف کند چون انجام این عملیات علاوه بر تجهیزات به هوش و توانایی متخصص نیز وابسته است ویا حتی بعضی این عملیات هارا بیمه میکنند .

واما از جمله علل وعواملی که میتواند روند انجام این فرایند را کوتاه تر کند شناخت دقیق متخصص نسبت به ابزار هایی است که در طی عملیات استفاده شده است مثل اطلاعات خط لوله فعلی از جمله وزن استحکام ،انعطاف لوله ها،  ظرفیت بلند کردن دکل، این اطلاعات علاوه بر اطلاعات حداکثر کشش ه لوله ها میتوانند تحمل کنندو قطر داخلی خارجی هر ابزار دوار و.. است اگر از تجهیزات سیستم یا نقشه برداری استفاده میکنید به اطلاعات قطر و قدرت خط سیم وحتی گزارش های گل به روز و…نیز نیاز دارید