مدد کاری اجتماعی

همایش بین المللی نقش مشاوره در راهبرد مدیریت توسعه رشد اقتصادی و صنعتی

 

مددکاری اجتماعی کار حرفه ای است که به افراد، خانواده ها، گروه ها و جوامع کمک می کند تا رفاه فردی و اجتماعی خود را ارتقاء بخشند و هدف آن کمک به افراد در توسعه مهارت های خود و توانایی آنها در استفاده از منابع خود و جامعه برای حل مشکلات است. مددکاری اجتماعی علاوه بر بررسی، کاهش و رفع مشکلات فردی و شخصی، به مسائل اجتماعی گسترده تر مانند فقر، بیکاری و خشونت های خانگی و… نیز می پردازد.

بعد از جنگ جهانی دوم، از سال ۱۹۶۰ به بعد، دولت‌ها به این نتیجه رسیدند که جامعه برای رفع نیازها و مشکلات خود در زمینه عملکرد اجتماعی، به یک فرد متخصص نیاز دارد.

بنیان گذار رشته مددکاری اجتماعی در ایران خانم ستاره فرمانفرمایان می باشد.

مراجعه به مددکار اجتماعی به دو شکل است:

  1. خودمعرف
  2. ارجاعی

منظور از خودمعرف این است که فرد، با تمایل شخصی خود مراجعه کرده باشد و منظور از ارجاع این است که از طرف سازمان های دولتی و غیردولتی به مددکار اجتماعی ارجاع شده باشد.

روش های ارائه خدمات در مددکاری اجتماعی

مددکاری اجتماعی برای ارائه خدمات حرفه‌ای از روشهای مختلفی استفاده می کند که شامل:

الف) روش های اصلی:

  1. مددکاری فردی یا کار با فرد
  2. مددکاری گروهی یا کار با گروه
  3. مددکاری جامعه ای یا کار با جامعه

ب) روش های فرعی:

  1. مدیریت و امور اداری در مددکاری اجتماعی
  2. پژوهش و تحقیق در مددکاری اجتماعی

ج) روشی که گاه در بخش اصلی و گاه در روش‌های فردی مورد استفاده قرار می گیرد که عبارت است از: اقدام اجتماعی در مددکاری اجتماعی.

مددکاری فردی

مراجع: در این روش مراجع، فرد و خانواده اوست. این فرد می تواند از هر طبقه اجتماعی، گروه سنی و جنسی، ساکن شهر یا روستا باشد و شخصاً برای دریافت کمک به مددکار اجتماعی مراجعه کرده یا توسط فرد یا سازمانی به مددکار اجتماعی ارجاع شده باشد.

مددکاران فردی با کمک مراجع، مشکل را شناسایی و درصدد رفع آن تلاش می کنند و فرد را به زندگی مستقل هدایت میکنند.

در این روش مددکاران اجتماعی بطور مستقیم با فرد و بدون واسطه ارتباط برقرار میکنند که با ارائه مشاوره، اتصال مراجعین به ارائه دهندگان خدمات و توانمند ساختن مراجعان برای برآورده ساختن نیازهای خود، به مشکلات آنها از جمله فقر، اعتیاد، بیماری های روانی کمک می کنند.

مددکاری گروهی

در مددکاری گروهی مشکل می تواند در زمینه های اقتصادی اجتماعی فرهنگی بهداشتی باشد افرادی که در گروه عضو هستند در مشکل یا مشکلاتی با دیگر اعضای گروه همسان هستند مانند گروه خانواده ی معتادین بهبود یافته. مددکاران اجتماعی از طریق تشکیل این گروه ها علاوه بر انتقال اطلاعات لازم، از طریق مبادله تجارب خانواده ها با یکدیگر پاسخ بسیاری از سوالات را توسط خود اعضای گروه و هدایت هایی که می کنند پیدا می نمایند.

معمولا مددکار اجتماعی، سه نوع گروه تشکیل می دهد:

گروه های آموزشی: معمولاً به صورت سخنرانی می باشد و در آن بیشتر مددکار اجتماعی سخن می گوید و برای آدمهایی است که خوب گوش می دهند مانند: میانسالان

گروه های فعالیت: معمولاً برای کودکان و نوجوانان بیشتر استفاده می شود مانند کارگروهی در کلاس فعالیت‌های ورزشی

گروه وظیفه مدار: گروهی است که وظایفی به مراجعان داده می شود و افراد چه درون گروه چه بیرون از گروه، باید وظایف خود را انجام دهند. این گروه ها معمولا برای افراد اسیب دیده مثل افراد دارای اعتیاد برگزار می شود.

نقش ها در مددکاری اجتماعی

  • تقویت کننده: مددکار اجتماعی در کار با مراجعان خود سعی می کند که روش‌های توانایی حل مسئله را در افراد ارتقا دهد تا بتوانند مشکلات خود را دسته بندی و تشخیص بدهد.
  • واسط: واسطه بین منابع اجتماعی و مراجع. مثلا مراجعی که نیازمند حمایت مالی می باشد را به موسسه هایی که کمک کننده هستند، معرفی می کند.
  • حامی: از حوزه حقوق(۱۹۶۰ به بعد) وارد مددکاری اجتماعی شده است و مددکار اجتماعی سعی می کند که از مراجعان خود حمایت کند.
  • میانجی گری: مددکار اجتماعی سعی می کند که تعارضات ایجاد شده بین دو طرف یا دو شخص را حل و فصل نماید و به دنبال رضایت دو جانبه می باشد.
  • آموزش دهنده: مددکار اجتماعی به مراجعانی که فرایند اجتماعی شدن را به درستی طی نکرده اند، مهارت هایی را آموزش می دهد که در زندگی فردی و اجتماعی خود بکار ببرند.
  • فعال اجتماعی: مددکار اجتماعی در جستجوی تغییر سازمانی است و با بی عدالتی هایی که در جامعه وجود دارد مبارزه می‌کند.
  • پژوهشگر: در حوزه پژوهش و تحقیق ورود پیدا می کند                                                                                                                               

افراد نیازمند خدمات مددکاری اجتماعی

  • افراد دارای معلولیت
  • بیماران روان
  • بیماران دارای ناتوانی ذهنی
  • سالمندان
  • زنان (بدهمسر، سرپرست خانوار)
  • آسیب دیدگان اجتماعی:
    1. کودکان:
  1. افراد دارای اعتیاد
  2. محکومین دراز مدت زندانها
  3. متکدیان
  4. روسپیان                                                                                                                                                                                         

    فرصت های شغلی در مددکاری اجتماعی                                                                                                                                                

    موسسات خیریه                                                                                                                                                                                 موسسات دولتی                                                                                                                                                                              پرورشگاه ها                                                                                                                                                                                      مدارس                                                                                                                                                                                            بیمارستانها                                                                                                                                                                                      اورژانس اجتماعی                                                                                                                                                                              زندان                                                                                                                                                                                              بازپروری                                                                                                                                                                                          کانون اصلاح و تربیت                                                                                                                                                                            مراکز درمان اعتیاد                                                                                                                                                                              مراکز نگهداری از افراد بی سرپرست                                                                                                                                                        مراکز مراجعان کشاوره های خصوصی                                                                                                                                                      سازمانهای رفاهی _ حمایتی و امدادی                                                                                                                                                   

    وضعیت تحصیلی، دانشگاهی، شغلی و بازارکار

    فارغ التحصیلان رشته مددکاری اجتماعی در صورت دارا بودن سرمایه و شرایط لازم، می توانند به بهزیستی شهرستان خود مراجعه کنند و برای اخذ پروانه تاسیس کلینیک اقدام کنند.

    هم اکنون حداقل مدرک مورد نیاز برای تاسیس کلینیک مددکاری اجتماعی: دارا بودن مدرک کارشناسی و حداقل ۲ سال سابقه کار در مراکز دولتی یا غیردولتی می باشد.

    (در زمان نگارش این مطلب) برای صدور پروانه تاسیس کلینیک، حداقل به ۵ نفر نیروی انسانی نیاز است که شامل دو مددکار اجتماعی، یک روانشناس، یک مشاور و یک نفر از رشته‌های علوم انسانی و اجتماعی که دارای مدرک کارشناسی می باشند.

    معمولاً غیر از شهر تهران که به دلیل سیاستهای دولت مجوز جدید صادر نمی شود، در سایر استانهای کشور مجوز صادر می شود. پس از تایید تاسیس کلینیک متقاضی باید فضای کاری مناسبی را اعم از نیروی انسانی، دارا بودن حداقل دو اتاق و سایر ملزومات را فراهم کند.

    دانش‌آموزان علاقه مند به رشته مددکاری اجتماعی می توانند از رشته های انسانی تجربی ریاضی از طریق آزمون سراسری وارد این رشته شوند.