پلاستیک ؛ راه حل یا مشکل ؟!

پلاستیک ؛ راه حل یا مشکل ؟!

پردیس فناوری کیش _ طرح مشاوره متخصصین صنعت و مدیریت _ گروه محیط زیست

پیدایش انقلاب های صنعتی و تلاش انسانها برای پیشرفت و توسعه اقتصادی و مدرنیته شدن همواره با افزایش مصرف انرژی، سوختهای فسیلی و تولید آلاینده های مختلف همراه بوده است.

دستیابی به دانش، اکتشافات  و صنایع گوناگون آسایش و رفاه بیشتر انسان را فراهم کرد اما آن روی سکه نابودی طبیعت، تغییرات آب و هوایی و گرمایش زمین، بروز بحران های انسانی خشکسالی، کم آبی، فقر گسترش یافت . گویی انسان هر چه  بیشتر به علم و آگاهی و پیشرفت دست پیدا کرد کمتر به طبیعت و حفظ جان زمین اندیشید.

از دهه ۱۹۵۰ تاکنون بیش از ۹ میلیارد تن پلاستیک ساخته شده است . در ۲ دهه اخیر تولید این محصول ۲ برابر شده است و تا سال ۲۰۵۰ به چهار برابر خواهید رسید . رشد تولید پلاستیک در ۶۵ سال گذشته بطور قابل ملاحظه ای از هر گونه مواد تولیدی دیگر فراتر رفته است.

 پلاستیک یکی از نوآوریهای جهان و  از  راه حل های  عالی تمدن است  چرا که با دوام ، سبک، ارزان، انعطاف پذیر و مقاوم است اما امروزه خود به یک مشکل تبدیل شده است.

کارخانه های موجود در سراسر جهان سالانه ۴۰۰ میلیون تن پلاستیک تولید می کنند این یعنی روزانه بیش از ۱ میلیارد کیلوگرم پلاستیک به زباله های جهان افزوده می گردد. بر اساس برآوردهای صورت گرفته حدود ۹ درصد از پسماند های پلاستیکی بازیافت و حدود ۱۲ درصد نیز سوزانده می شوند و مابقی یعنی ۷۹ درصد دفن و یا در طبیعت بدون هیچ گونه برنامه ای رها می شوند .

بجز پلاستیک های سوزانده شده، پلاستیک برای همیشه در طبیعت باقی می ماند، تقربیا” تمام پلاستیک هایی که تاکنون تولید شده است در نقطه ای از جهان وجود دارد از اعماق اقیانوسها تا بلندای کوه های هیمالیا

بر اساس آمارها هر دقیقه ۱ میلیون بطری پلاستیکی در سراسر جهان فروخته و سالانه ۵ تریلیون کیسه پلاستیکی مصرف میشود که در مجموع از این شمار ۵۰ % یکبار مصرف و دور ریختنی هستند . بدتراینکه بین ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ سال تجزیه شدن مواد پلاستیکی زمان نیاز دارد.

آمار و ارقام نگران کننده است ؛ ماه گذشته از شکم  یک نهنگ عظیم الجثه  که بر اثر خوردن  نایلون تلف شده بود ۸۰ کیسه پلاستیکی یافت شد . ورود و نفوذ ۱۳ میلیون تن پلاستیک و ذرات آن به آب اقیانوسها سبب مرگ آبزیان و نابودی صخره های مرجانی شده است ، این ذرات پلاستیکی مجدد به چرخه آب و غذای انسانها بازگشته و بدلیل وجود مواد شیمیایی و سمی در ساختارآنها ،ریسک ابتلا به انواع سرطانها و بیماری های گوارشی در افراد بالا می رود.

 بنابر پیش بینی ها با ادامه این روند  تا سال ۲۰۵۰ میلادی شمار پلاستیکها در اقیانوسها بیشتر از آبزیان خواهد بود.

اما خوشبختانه  سالهای اخیر حساسیتها در بسیاری از کشورهای جهان نسبت به مصرف پلاستیک افزایش یافته است. در کشورهای اروپایی تولیدکنندگان، خریداران و مصرف کنندگان پلاستیک مالیات پرداخت می کنند و یا در کشورکنیا علاوه بر ۴۰ هزار دلار جریمه نقدی ،متخلفان به چهار سال زندان محکوم می شوند.

 از ۱۵ خرداد امسال در روز جهانی محیط زیست، سازمان ملل متحد حذف آلودگی های پلاستیکی را به عنوان چالشی جهانی در الویت برنامه کاری خود قرار داد . هدف ازانتخاب شعار غلبه بر آلودگی های پلاستیکی ، آگاهی یافتن از آسیبهای زیست محیطی آنها و تغییر الگوی مصرف ما در زندگی روزمره است . برای مثال هر ایرانی به طور متوسط روزانه ۳ پلاستیک به چرخه محیط زیست وارد می کند که اگر حداقل ۱ پلاستیک کمتر مصرف شود سالانه حدود ۸۰۰ میلیون تن کیسه پلاستیکی صرفه جویی و مضرات ناشی از آلودگی های آنها بر محیط زیست کاسته می شود.

 

مهم این است که در مورد پلاستیک فکر کنیم  نه فقط به این دلیل که انجام این کار به ما نشان می دهد که ما کاری اشتباه انجام می دهیم، بلکه که داستان غم انگیز پلاستیک به ما  نشان می دهد چرا و چگونه سیستم های تولیدی و انرژی ما اشتباه می کنند. داستان پلاستیک نشان دهنده نقش رشد چشمگیر در تبدیل راه حل به مشکلات است.