روش های ساخت در پالایشگاه

 روش های ساخت در پالایشگاه

 

مقدمه

هدف پالايش آن است كه ازنفت خام رديف كاملي ازفرايندهاي نفتي كه جوابگـوي نيـازكمـي و كيفـي بـازارمصـرف باشند ، توليد شود(در پالایشگاه). دراين رابطه پالايشگراز تعدادي روشهاي فيزيكي جداسازي و روشهاي شـيميايي تبـديل و تصـفيه اسـتفاده مي كند. به هم پيوستگي اين عمليات مختلف ، نمودار ساخت يك پالايشگاه را تشكيل مي دهد.

باتوجه به نمودار ساخت،پالايشگاه ها به سه دسته تقسيم مي شوند :

  •  پالایشگاه هاي ساده يا انرژي ساز كه انواع سوختها را توليـد مـي كننـد . ماننـد گـاز مـايع ، بنـزين ، نفـت سـفيد ،گازوييل.
  •  پالایشگاه هاي روغن ساز يا پالايشگاه هاي كامل كه علاوه بر سـوختها ، روان كننـده هـا و پـارافين هـا و قيرهـا را توليد مي كنند.
  •  پالایشگاه هاي پتروشيميايي كه در كنار مواد سوختي ، اولين واسطه هاي پتروشيمي نظيـراتـيلن ، پـروپيلن ، بوتنهـا ،بوتادين و آروماتيك ها را ازطريق كراكينگ با بخار و رفرمينگ توليدمي كنند.

نمودار ساخت انواع پالايشگاهها بايد به گونه اي انعطاف پذير باشد ، كه پالايشگاه بتوانـد هـم از نظـر كمـي جوابگـوي تحولات تدريجي و فصلي بازار باشد و هم از نظر كيفي مشخصات در حال تحـول فـرآورده هـاي نفتـي و پتروشـيمي را تـأمين نمايد. در عين حال مسائل مربوط به آلودگي محيط زيست را نيز در نظر داشته باشد . معمولاً ايـن انعطـاف پـذيري را روشـهاي كاتاليزوري نظير كراكينگ كاتاليزوري ، هيدروكراكينگ و غيره به وجود مي آورند.

روشهاي پالايشي به سه گروه زيرتقسيم بندي مي شوند:

۱) روشهاي تفكيك فيزيكي:

۱٫ تبلور
۲٫ استخراج
۳٫ تقطير
  •  تقطيراوليه نفت خام
  • تقطير وجداسازي فرآورده هاي پس از عمليات تبديل

 

۲) روشهاي تبديل شيميايي:

۱٫ حرارتي
۲٫ كاتاليزوري

 

۳) عمليات تصفيه و عمليات نهايي:

۱٫ تصفيه
  • شیمیایی
  • با هیدروژن
۲٫ نهایی
  • مخلوط کردن
  • افزودن مواد افزودنی

 

‌شكل زيرنمودار یک پالايشگاه را نشان مي دهد:

 

پالایش-نفت-پالایشگاه-نمودار-نفت-گاز-فراورده-بنزین-سوخت-گازوئیل

جريان كلي مواد در پالايشگاه

شكل صفحه بعدنموداريكي ازپالايشگاه هاي آمريكاست. دراين نمودارنفت خام پس ازگرم شدن دريـك كـوره،واردبرج تقطيرشده ودرآنجابه گازها،بنزين سبك،نفتا،كروزن(نفت سفيد)، گازوييل وباقيمانده اتمسفري تفكيـك مـيشود. باقيمانده اتمسفري براي تفكيك بعدي به ستون تقطيرخلافرستاده ميشود. ازبالاي اين ستون گازوييل خلاوازپـايين آن باقيمانده خلابدست مياید. باقيمانده خلابه واحدككينگ فرستاده ميشود، كـه درآنجـابـراثـركراكينـگ حرارتـي،فرآورده هايي چون گاز،بنزين ككينگ،گازوييل وكك توليدميشوند.

گازوييل هاي واحدتقطيرخلاءوككينگ بعنوان خوراك واحدهاي كراكينگ كاتاليزوري وهيدروكراكينگ به كـارميروند. دراين واحدهامولكولهاي سنگين خوراك شكسته شده، به تركيباتي تبديل ميشوندكه درفاصله جوش بنزين وسوختهاي ميان تقطيرقراردارند. فرآورده هاي كراكينگ كاتاليزوري كه داراي تركيبات سيرنشده اند،پس ازعبـورازواحـدرفرمينگ وياتصفيه هيدروژني اشباع ميشوندوكيفيت آنهابهبودميابد. به منظورافزايش عدداكتان، بنزينهـاي بـدسـت آمده ازواحدهاي اتمسفري،ككينگ وكراكينگ، به واحدرفرمينگ فرستاده ميشوندوپس ازانجام عمليات لازم،تحـت عناوين بنزين معمولي وسوپربه فروش ميرسند. جريانهاي گازمرطوب واحدهاي تقطيراتمسفري، ككينگ وكراكينـگ دربخش بازيابي گازها،تفكيك شده،گازهاي سوختي ومايع شده، بوتان هاوهيدروكربنهاي اشـباع نشـده(پـروپيلن ، بـوتن،پنتن)توليدميشوند.

 پالایشگاه-نمودار-بنزین-نفت-گاز-پتروشیمی-سوخت-روغن-بنزین-سوپر-معمولی-گریس

گازهـاي سـوختي دركـوره هـاي پالايشـگاه مـي سـوزند. نرمـال بوتـان بـاگـازمـايع ويـابنـزين مخلـوط مـي شـود. هيدروكربنهاي سيرنشده وايزو بوتان به واحدآلكيلاسيون ارسال مي شوندودراين واحد،اولفينها باايزوبوتـان واكـنش داده،مخلوطي ازايزو پارافين هادرگستره جوش بنزين توليدمي كنند. اين فرآورده،بنزين آلكيليت ناميده مي شود. عدداكتان آنبالاست واغلب دربنزين سوپربنزين هواپيمابه كارمي رود.

فرآورده هاي ميان تقطيرتوليدشده درواحدهاي تقطير، ككينگ وكراكينگ ، پس ازمخلوط شدن؛ سـوختهاي جـت وديزل وكوره راتوليدمي كنند. گازوييل سنگين خلاءويافرآورده هاي جانبي تقطيرخلاءبراي تهيـه روغنهـاي روانسـازبـه كارمي روند. قسمتي ازباقيمانده خلاءپس ازآسفالت گيري بعنوان خوراك واحدروغنسازي به كارمي رود. خوراك واحدروغنسازي ابتدابه برج استخراج باحلال ارسال مي شودتاتركيبات آروماتيكي سـنگين آن جـداشـوند. سپس واردواحدموم گيري مي شوند،تانقطه ريزش آن كاهش يابـد. درانتهـاعمليـات تصـفيه بوسـيله خاكهـاي مخصـوص ياهيدروژن انجام مي شودتارنگ وپايداري روغن بهبود يابد. نمودارجريان وطرح عملياتي هرپالايشگاه باتوجه بـه تجهيـزات موجـود، هزينـه هـاي عمليـاتي، تقاضـاي بـازاربـراي فرآورده هاوملاحظات اقتصادي مشخص مي شودوازويژگيهاي هرپالايشگاه است وهيچ دو پالايشگاهي وجودندارندكـه ازنظرنمودارعملياتي كاملامشابه يكديگرباشند.